Neşeli Bilgi Köşesi Yazılar

Nasıl Oturmalıyız? Edebiyatın Sessiz Diliyle Bir Oturuş Biçiminin Anlamı Bir insanın nasıl oturduğu, yalnızca bedenin bir konumu değildir; bazen bir ruh hâlinin, bir geçmişin, bir beklentinin ve hatta bir dünyanın ifadesidir. Edebiyat, yüzyıllardır insanın görünen davranışlarının ardındaki görünmeyen hikâyeleri anlatır. Bir karakterin pencere kenarında sessizce oturuşu, bir kahramanın masaya kapanışı ya da bir bilgenin sakin bir köşede bekleyişi, yalnızca fiziksel hareketler olarak kalmaz. Kelimeler aracılığıyla bu anlar, insan deneyiminin derinliklerine açılan kapılara dönüşür. “Nasıl oturmalıyız?” sorusu bu nedenle yalnızca ergonomik ya da toplumsal bir davranış sorusu değildir. Edebiyat perspektifinden bakıldığında bu soru; insanın dünyayla kurduğu ilişkiyi, kendisini nasıl konumlandırdığını, başkaları…

Son Eskiden Hangi Takımda Oynuyordu? Futbolun Sessiz Çocuğunun Büyük Yolculuğu Sevgili okurlar, Giha ekibi olarak bugün “Son eskiden hangi takımda oynuyordu” konusunu sizlerle paylaşmaktan heyecan duyuyoruz. İzmir’de sabah kahvesini alıp sahilde yürüyüşe çıkan insanların ortak bir huyu vardır: Herkesin kafasında bir mesele mutlaka bulunur. Kimi “Bu ay kirayı nasıl denkleştireceğim?” diye düşünür, kimi “Akşam ne yesek?” sorusunu dünya tarihinin en büyük problemi gibi ele alır. Ben de bu ikinci grupta olanlardanım. Bazen markette yoğurt reyonunun önünde beş dakika durup hayatımı sorguladığım bile oluyor. Ama futbol konuşulunca işler değişiyor. Orada herkesin bir fikri var. Kahvede, arkadaş grubunda, sosyal medyada… Bir anda…

Biriktirme Bozukluğu Nedir? Güç, Düzen ve Siyaset Üzerinden Bir Toplumsal Okuma Toplumların nasıl düzenlendiğine, insanların sahip oldukları şeylerle kurdukları ilişkilere ve iktidarın gündelik hayatın en küçük alanlarına kadar nasıl yayıldığına baktığımızda, biriktirmenin yalnızca bireysel bir davranış olmadığını fark ederiz. Bir eşyanın, belgenin, anının ya da kaybedilme korkusuyla saklanan herhangi bir nesnenin arkasında bazen çok daha derin toplumsal hikâyeler bulunabilir. İnsanların neyi sakladığı, neden sakladığı ve hangi koşullarda bırakmakta zorlandığı; ekonomik sistemlerden kültürel normlara, güven duygusundan siyasal kurumlara kadar uzanan geniş bir alanla ilişkilidir. Biriktirme bozukluğu, psikoloji literatüründe kişinin sahip olduğu eşyaları ihtiyaç dışı biçimde aşırı şekilde biriktirmesi, bu eşyaları elden…

Körükün Anlamı Nedir? Bir Kelimenin Peşinde Günlük Hayatın Komik Hikâyesi Bazı kelimeler vardır, duyduğun anda zihninde küçük bir film başlatır. “Körük” de onlardan biri. Mesela ben İzmir’de bir kafede otururken arkadaşım “Ya şu körük meselesi neydi?” diye sorsa, önce ciddi ciddi düşünürüm, sonra beş dakika içinde konuyu bambaşka yerlere götürürüm. Çünkü bizim nesilde bir kelimeyi sadece anlamıyla bırakmak biraz ayıp sayılır. Her kelimenin içine bir anı, bir şaka, biraz da gereksiz düşünce sıkıştırmadan rahat edemiyoruz. Aslında Körükün anlamı nedir? sorusunun cevabı oldukça eski ve ilginç bir hikâyeye dayanır. Körük, en temel anlamıyla havayı sıkıştırarak bir yere yönlendiren, genellikle ateşi harlamak…

Köpek 10 Saat Yalnız Kalabilir Mi? Bilimsel ve Duygusal Yaklaşımlarla Gerçekçi Bir Değerlendirme Köpek sahiplerinin en çok düşündüğü sorulardan biri şudur: köpek 10 saat yalnız kalabilir mi? Günlük hayatın yoğun temposu, uzun çalışma saatleri, okul, yolculuk veya zorunlu dışarı çıkmalar nedeniyle birçok kişi köpeğini günün büyük bir bölümünde evde yalnız bırakmak zorunda kalabiliyor. Ancak bu konu yalnızca “köpek dayanır mı?” sorusundan ibaret değildir. Burada hayvanın fiziksel ihtiyaçları, psikolojik durumu, karakteri, yaşı ve yaşam koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Bu konuda iki farklı bakış açısı sürekli karşı karşıya gelir. Bir tarafta biyolojik ihtiyaçlara, davranış bilimine ve ölçülebilir verilere önem veren yaklaşım vardır. Diğer…

Amiloid Hastalığına İnsan Hikâyeleri Üzerinden Bakmak: Yaşam Süresi, Kültür ve Anlam Arayışı Merhabalar! Giha ekibi olarak Amiloid hastası ortalama ne kadar yaşar hakkındaki bilgileri sizin için düzenledik. Dünyanın farklı köşelerinde insanların hastalıkla kurduğu ilişkiyi anlamaya çalışmak, bana her zaman insanlığın ortak ama bir o kadar da çeşitli hikâyesini dinlemek gibi gelir. Bir köyde yaşlı bir kişinin hastalığı atalarla kurulan bağ üzerinden yorumlanabilirken, başka bir toplumda aynı durum biyolojik süreçler ve modern tıp çerçevesinde ele alınabilir. Hastalık yalnızca bedenin içinde gerçekleşen bir olay değildir; ailelerin, toplulukların, inançların, ekonomik koşulların ve bireysel kimliklerin şekillendiği toplumsal bir deneyimdir. Amiloid hastalıkları da bu açıdan…

Uda Benzeyen Çalgı Nedir? İnsan Zihninin Seslere Verdiği Anlam Üzerinden Psikolojik Bir İnceleme Bazen bir ses duyduğumda, o sesin yalnızca kulağıma ulaşan titreşimlerden ibaret olmadığını fark ediyorum. Bir çalgının tınısı, geçmişten gelen bir anıyı, hiç yaşanmamış bir hikâyeyi ya da tarif edemediğim bir duyguyu harekete geçirebiliyor. Özellikle udun kendine özgü sıcak ve derin sesi, bende her zaman “Bu sese benzeyen başka hangi çalgılar var?” sorusunu uyandırmıştır. Fakat zamanla bu sorunun yalnızca müzikal bir merak olmadığını düşündüm. Aslında bir çalgıyı başka bir çalgıya benzetme süreci, insan zihninin algılama, karşılaştırma, hatırlama ve anlam oluşturma biçimiyle yakından ilişkilidir. “Uda benzeyen çalgı nedir?” sorusu,…

Merhaba Giha ziyaretçileri! Günümüzün konusu: “Kurşun kalemin ismi nedir”. Hazırsanız başlayalım! Kurşun Kalemin İsmi Nedir? Çocukluktan Günümüze Uzanan İlginç Bir Hikâye Masamın üzerinde duran eski bir kurşun kaleme bakarken bazen çocukluğuma dönüyorum. Ankara’da öğrencilik yıllarımda defter kenarlarına aldığım notlar, sınav öncesi çıkardığım özetler ve hatta ilk iş günümde tuttuğum küçük notlar hep aynı araçla yazıldı: kurşun kalem. Fakat yıllardır kullandığımız bu basit görünen kalemin aslında neden “kurşun kalem” olarak adlandırıldığını hiç düşündünüz mü? Birçok kişinin aklındaki soru aynı: Kurşun kalemin ismi nedir? Aslında bu kalemin içinde kurşun yoktur. Günümüzde kullandığımız klasik kurşun kalemlerin iç kısmında grafit ve kil karışımından oluşan…

Cilalı Oto Şampuanı İyi midir? Parlayan Yüzeylerin Ardındaki Edebi Bir Yolculuk Bir kelime bazen bir kapıyı açar; bir cümle bazen yıllardır unutulmuş bir anıyı yeniden çağırır. Edebiyatın büyüsü de tam olarak burada saklıdır: Görünürde sıradan olan nesneler, anlatının içinde bambaşka anlamlara dönüşebilir. Bir eski evin kapısı, bir kahramanın yalnızlığını anlatabilir; bir aynanın yansıması, insanın kendisiyle hesaplaşmasının sembolü olabilir. Aynı şekilde gündelik yaşamın küçük ayrıntılarından biri olan otomobil temizliği de yalnızca bir bakım işlemi olarak kalmaz; özen, yenilenme, görünüş ve değer kavramları etrafında yeni anlam katmanları kazanabilir. Cilalı oto şampuanı iyi midir? sorusu ilk bakışta teknik bir ürün değerlendirmesi gibi görünse…

Bu yazımızda Giha olarak Avcılık haram mıdır hakkındaki başlıca ayrıntıları tek yerde topladık. Avcılık Haram Mıdır? İktidar, İnanç, Doğa ve Siyaset Üzerinden Bir Analiz Toplumların hangi davranışları kabul edilebilir, hangilerini tartışmalı veya yasak saydığı sorusu, yalnızca ahlakın ya da dinin alanında kalan bir mesele değildir. İnsanlık tarihi boyunca kurallar; iktidar ilişkileri, ekonomik çıkarlar, kültürel değerler ve siyasal kurumlar tarafından şekillendirilmiştir. Bir eylemin “doğru” veya “yanlış” kabul edilmesi çoğu zaman sadece bireysel vicdanla değil, o toplumun nasıl bir düzen kurmak istediğiyle ilgilidir. Avcılık meselesi de bu açıdan yalnızca “helal mi, haram mı?” sorusuyla sınırlanamayacak kadar geniş bir siyasal tartışma alanı oluşturur.…