Kenan Evren ne için darbe yaptı? Merhaba Giha ziyaretçileri! Günümüzün konusu: “80 darbesi kaç yıl sürdü”. Hazırsanız başlayalım! Türkiye’nin modern siyasi tarihine bakınca bazı dönüm noktaları vardır ki, üzerinden ne kadar zaman geçerse geçsin tartışması bitmez. 12 Eylül 1980 darbesi de bunların başında geliyor. Kenan Evren ismi ise bu olayla birlikte adeta tek bir döneme damga vurmuş bir figür olarak hafızalara kazındı. Kenan Evren denince akla sadece bir asker değil, aynı zamanda ülkenin siyasi kaderini radikal biçimde değiştiren bir liderlik tarzı geliyor. Peki gerçekten Kenan Evren ne için darbe yaptı? Bu soru hâlâ net bir “tek cümlelik” cevaba sığmıyor. Çünkü…
Yorum BırakNeşeli Bilgi Köşesi Yazılar
Tüm Maddeler Doğada Nasıl Bulunur? İnsan Zihninin Algı Haritasına Psikolojik Bir Yolculuk İnsan zihni, dünyayı anlamaya çalışırken yalnızca dış gerçekliği değil, kendi iç filtrelerini de kullanır. “Tüm maddeler doğada nasıl bulunur?” sorusu ilk bakışta kimyasal ya da jeolojik bir mesele gibi görünse de, bu sorunun zihinsel karşılığı çok daha derindir: İnsan bilgiye nasıl ulaşır, onu nasıl sınıflandırır ve nasıl anlamlandırır? Gözlemler gösteriyor ki, insan zihni doğayı ham haliyle değil; beklentiler, deneyimler ve duygular aracılığıyla yeniden üretir. Bu nedenle bir maddenin doğadaki varlığı, yalnızca fiziksel bir gerçeklik değil, aynı zamanda algısal bir inşa sürecidir. Bilişsel Psikoloji: Zihnin Doğayı Parçalara Ayırma Biçimi…
Yorum BırakBir Arabanın İçinde Kırılan Sessizlik: Kavramanın Bozuk Olduğu Nasıl Anlaşılır? Sevgili okurlar, Giha ekibi olarak bugün “Kavramanın bozuk olduğu nasıl anlaşılır” konusunu sizlerle paylaşmaktan heyecan duyuyoruz. Bazı arızalar vardır, bir anda olmaz. Birden “bitti” demez. Sessizce yaklaşır, sanki hayatın içine yavaş yavaş sızar. Kavrama da öyledir. Direksiyonun başında otururken anlamazsın; ta ki araba sana itaat etmeyi bırakana kadar. Kayseri’de yaşıyorum. 25 yaşındayım. Günlük tutmayı severim, çünkü bazı şeyleri konuşarak değil yazarak sindirebiliyorum. Bugün anlatacağım şey bir araba arızası gibi görünse de aslında biraz daha fazlası. Çünkü bazı teknik sorunlar, insanın içindeki kırılmaları da hatırlatıyor. Ve evet… “kavramanın bozuk olduğu nasıl…
Yorum BırakAşık Olmayana Ne Denir? İnsan Zihninin, Kültürün ve Bilimin Kesiştiği Nokta Aşık olmayana ne denir? Bu soru ilk bakışta basit bir tanım arayışı gibi duruyor ama işin içine biraz girince mesele kelimelerin çok ötesine taşınıyor. Çünkü “aşık olmamak” tek bir boşluk değil; kültürün, biyolojinin, psikolojinin ve bireysel deneyimin kesiştiği geniş bir alan. Konya’da yaşayan 26 yaşında bir mühendislik ve sosyal bilimler meraklısı biri olarak bu soruya bakarken zihnimde sürekli iki ses çarpışıyor. Bir tarafım sayılarla, olasılıklarla, kategorilerle konuşuyor; diğer tarafım ise insan hikâyelerinin bulanıklığında dolaşıyor. Ve bu iki ses aynı soruya tamamen farklı cevaplar veriyor. — Aşık Olmayana Ne Denir?…
Yorum BırakGiha ekibi olarak Alveol hava kesesi mi konusunda daha fazla faydalı içerik üretmeye devam edeceğiz. Alveoller Sadece Memelilerde mi Bulunur? Ekonomik Bir Bakışla Biyolojik Tasarımın Mantığı Kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada, ister bir ekonomi sistemi olsun ister bir canlı organizma, her yapı bir seçimdir. Her seçim de kaçınılmaz olarak bir fırsat maliyeti taşır. Bedenin en küçük ölçekli mimarisine bakıldığında bile aynı ilke geçerlidir: bir sistem neyi optimize ediyorsa, başka bir şeyi feda eder. Alveoller üzerine düşünmek de bu açıdan yalnızca biyolojik bir soru değil, aynı zamanda kaynak tahsisi, verimlilik ve tasarım ekonomisiyle ilgili derin bir tartışmadır. Alveoller ve Biyolojik “Piyasa”:…
Yorum BırakGiha okurlarına özel hazırlanan bu içerikte “Dağıtıma çıkan kargo aynı gün içinde gelir mi” hakkında en önemli detayları derledik. Dağıtıma Çıkan Kargo Aynı Gün İçinde Gelir mi? Sabah işe giderken telefonuma gelen bildirimlere bakıyorum. Bir yandan kahvemi alıyorum, diğer yandan aklımda tek bir soru dönüyor: “Dağıtıma çıkan kargo aynı gün içinde gelir mi?” Aslında bu soru sadece benim değil, son yıllarda neredeyse herkesin kafasını kurcalıyor. Özellikle internetten alışveriş arttıkça, o küçük bildirim hayatımızın ritmini bile değiştirebiliyor. İstanbul’da yaşayan biri olarak şunu çok net söyleyebilirim: kargo beklemek artık modern hayatın küçük bir sabırsızlık sınavı gibi. Bazen gün içinde plan yapıyorsun, “kargo…
Yorum Bırakİlk Ses Kaydı Ne Zaman? Felsefi Bir Yolculuk Bir düşünce deneyine başlayalım: Eğer geçmişte duyulmuş ilk sesi dinleme şansınız olsaydı, ne hissederdiniz? O anın gerçekliğiyle, kaydın varlığı arasındaki fark neydi? İnsanlık tarihi boyunca ses, görünmez bir akış olarak yaşandı; taşınabilir, saklanabilir bir nesne hâline geldiğinde ise felsefenin temel sorularını yeniden gündeme getirdi. İlk ses kaydı, yalnızca teknik bir gelişme değil; ontoloji, epistemoloji ve etik açısından tartışılması gereken bir dönüm noktasıdır. Ontolojik Perspektif: Sesin Varoluşu ve İlk Kaydın Doğası Ontoloji Nedir? Ontoloji, varlığın doğasını sorgulayan felsefe dalıdır. Bir şeyin “gerçekten var olup olmadığı” sorusu, ses kaydı bağlamında oldukça ilginçtir. Thomas Edison’un…
Yorum BırakGiha okurları için Bir Euro palet kaç metreküp eder üzerine hazırlanan bu içerik tamamlandı. Bir Soru, Bir Yük ve Zihnin Görünmeyen Hesapları: “1 TIR kaç Euro palet alır?” Merhabalar! Giha ekibi olarak Bir Euro palet kaç metreküp eder hakkındaki bilgileri sizin için düzenledik. İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken en çok dikkatimi çeken şey, basit görünen bir sorunun bile zihinde açtığı katmanlar oluyor. “1 TIR kaç Euro palet alır?” sorusu ilk bakışta yalnızca lojistik bir hesap gibi duruyor. Fakat bu soruya verilen her yanıtın arkasında yalnızca matematik değil; algı, deneyim, öğrenme geçmişi ve hatta sosyal çevreye uyumlanma çabası var. Bazı insanlar bu…
Yorum BırakFatihin Gemileri Yürüttüğü Doğru mu? Hikâyenin Efsane ile Gerçek Arasında Sıkışmış Hali İzmir’de deniz kenarında yürürken bazen düşünüyorum: İnsanlık olarak biz neden her şeyi biraz abartmayı bu kadar seviyoruz? Mesela biri çıkıp “gemileri karadan yürüttüler” dediğinde, bunu duyunca içimizdeki dramatik anlatıcı hemen devreye giriyor: “Efsane! Film sahnesi! Netflix olsa sezon finali yapardı!” Ama işin içine “Fatihin gemileri yürüttüğü doğru mu?” sorusu girince olay biraz değişiyor. Çünkü burada sadece bir tarih anısı değil, aynı zamanda insan zihninin gerçeklik ile efsaneyi nasıl karıştırdığının da hikâyesi var. Ben 25 yaşında, İzmir’de yaşayan, arkadaş ortamında sürekli espri patlatan ama gece yatınca “acaba gerçekten nasıl…
Yorum Bırak8 Milyar Kaç Basamaklı Eder? Tarihsel Perspektiften Bir Analiz 8 milyar kaç basamaklı eder üzerine hazırlanmış bu rehberde Giha olarak işin özünü net biçimde aktarıyoruz. Geçmişi anlamak, yalnızca tarih kitaplarını okumaktan ibaret değildir; tarih, bugünü yorumlamamıza ve geleceği öngörmemize yardımcı olan bir ayna işlevi görür. 8 milyarın kaç basamaklı olduğu gibi basit bir sayısal soru bile, nüfus büyüklüğünden ekonomik güç dengelerine, bilimsel ölçüm sistemlerinden kültürel kavramlara kadar geniş bir tarihsel bağlamda incelendiğinde, toplumsal dönüşümlerin ve kırılma noktalarının anlaşılmasına aracılık edebilir. Bu yazıda, 8 milyarın büyüklüğünü, tarihsel kronoloji, toplumsal değişim ve bilimsel gelişmeler ışığında ele alacağız. Matematiksel Kavramların Tarihsel Kökeni Antik…
Yorum Bırak